امام حسين عليه السلام

فلسفه و حکمت روزه از منظر اهل بیت علیهم السلام

روزه از ابعاد مادى و معنوى ، جسمى و روحى داراى فواید فراوانى است.روزه در سلامت بدن و پاکسازى آن از انواع غذاها که موجب انواع بیمارى ها می باشد ، اثرات فوق العاده اى دارد.روزه هم جسم و هم روح را پالایش مى کند . اگر در روزه دارى به تمامى جهات توجه داشته باشیم در پایان ایام روزه دارى ، روح و جسمى تزکیه شده خواهیم داشت. پیامبر اکرم (ص) و روزه پیامبر خدا (ص) فرمود : المعدة بیت کل داء ، والحمئة رأس کل دواء معده مرکز و خانه هر دردى است و پرهیز و اجتناب از غذاهای نامناسب و زیاد خوردن اساس و رأس هر داروى شفا بخش است. و نیز ایشان در جایى دیگر مى فرماید : صوموا تصحوا ، و سافروا تستغنوا. روزه بگیرید تا صحت و سلامتى خویش را تضمین کنید و سفر نمایید تا مالدار شوید ، زیرا مسافرت و حمل کالای تجارتى از شهرى به شهرى یا از کشورى به کشور دیگر ، باعث رفع نیازمندى هاى جامعه و عمران کشورها مى گردد. حضرت رسول در روایت دیگرى مى فرماید : لکل شیء زکاة و زکاة الابدان الصیام . (2) برای هر چیزى زکاتى است و زکات بدنها روزه است. حضرت على (ع) و روزه امام در قسمتى از یکى از خطبه ها مى فرماید : و مجاهدة الصیام فى الایام المفروضات ، تسکینا لاطرافهم و تخشیعا لابصارهم ، و تذلیلا لنفوسهم و تخفیفا لقلوبهم ، و اذهابا للخیلاء عنهم و لما فى ذلک من تعفیر عتاق الوجوه بالتراب تواضعا و التصاق کرائم الجوارح بالارض تصاغرا و لحوق البطون بالمتون من الصیام تذللا. (3) با روزه گرفتنهاى دشوار ، در روزهایى که واجب است ، اندامهایشان با این کار آرام مى گیرد و دیده هایشان خاشع و جانهایشان خوار مى گردد و دلهایشان سبک مى شود و خودبینى از ایشان به وسیله این عبادتها زدوده مى گردد. و با گزاردن چهره هاى شاداب با تواضع بر خاک و با نهادن مواضع سجده بر زمین خود را در مقابل خدا خرد مى نمایند و اینکه با روزه دارى شکمها به پشت مى رسند روزه براى آزمایش اخلاص حضرت (على (ع) در جاى دیگرى مى فرماید: والصیام ابتلاء لاخلاص الخلق .(4 روزه براى آزمایش نمودن اخلاص مردم است . یکى از دلایل وجوب روزه براى مردم ، آزمایش اخلاص مردم است . چرا که روزه در ایجاد اخلاص عمل بسیار مؤثر است. روزه سپر در مقابل عذاب الهی حضرت در قسمتى دیگر از نهج البلاغه مى فرماید : صوم شهر رمضان فانه جنة من العقاب.(5 ) در این بحث امام یکی از دلایل وجوب روزه ماه رمضان را ، سپر و مانع در مقابل عقاب الهى دانسته اند. یعنى روزه موجب غفران و آمرزش گناهان است . امام رضا (ع) و روزه وقتى از حضرت درباره فلسفه روزه مى پرسند ، مى فرماید : همانا مردم مأمور به روزه گرفتن شدند تا درد و ناگواریهاى گرسنگى و تشنگى را دریابند و آنگاه استدلال کنند بر سختیهاى گرسنگى و تشنگى و فقر آخرت که پیامبر اکرم (ص) در خطبه شعبانیه فرمود : ( واذکروا بجوعکم و عطشکم جوع یوم القیمة و عطشة .) به وسیله گرسنگی و تشنگى از روزه داریتان ، گرسنگیها و تشنگیهاى روز قیامت را به یاد آورید ، که این یادآوری انسان را به فکر تدارک براى قیامت مى اندازد تا جد و جهد بیشترى در کسب رضاى خدا بنماید . (7) امام رضا (ع) در جایى دیگر درباره فلسفه روزه این چنین مى فرماید : علت روزه براى درک درد گرسنگى و تشنگى است تا بنده ، ذلیل ، متضرع و صابر باشد . همچنین در روزه انکسار و شکستگى شهوات وجود دارد . آرى روزه از افضل طاعات است . شریعت و احکام الهى تعدیل شهوات و در دست گرفتن مهار آنها ، را توسط روزه میسر ساخته و براى تزکیه و طهارت نفس و تصفیه از اخلاقیات رذیله آن را واجب نموده است . البته مقصود از روزه دارى تنها امساک از خوردن و آشامیدن نیست بلکه غرض نهایى کف نفس مى باشد . همانطور که رسول گرامى اسلام( ص ) فرمودند : روزه براى هر فرد سپرى است ؛ چرا که روزه دار ، سخن زشت نگوید و کارهاى بیهوده انجام ندهد. پس روزه انسان را از انحرافات و لغزشها و از دشمنانى بزرگ چون شیطان نفس ، رهایى مى دهد. و اگر روزه دار، به چنین مراتبى نرسد، فقط گرسنگى و تشنگى را درک نموده و این پایین ترین درجه روزه دارى مى باشد. پى نوشت: 1ـ ارکان اسلام ، ص 108 2- کافى ، ج 4 ، ص 62 3 ـ نهج البلاغه ، خطبه 192 4- نهج البلاغه ، حکمت 252 5- نهج البلاغه ، خطبه 110 6 ـ وسائل 7- همان ، ص 4 8- علل الشرایع ، شیخ صدوق ، بخش روزه

   + ammar saheb ; ٥:٥٢ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٧/٧/۳
comment نظرات ()